ว่านจักจั่น : เชื้อราในแมลงที่มีประโยชน์

ว่านจักจั่น เป็นเชื้อราแมลงหรือปรสิตที่เข้าทำลายแมลง อาศัยและดูดกินน้ำลี้ยงในตัวแมลงเป็นแหล่งอาหารจนกระทั่งแมลงตาย และสร้างโครงสร้างที่เรียกว่า สโตรมา แทงออกมานอกลำตัวแมลง เชื้อราแมลงที่อยู่ในตัวอ่อนจักจั่นมีหลายสายพันธุ์ เช่น Ophiocordyceps sobolifera, O. longissima และ Polycephalomyces nipponicus เป็นต้น ในต่างประเทศมีการรายงานการแยกเชื้อราจากตัวอ่อนจักจั่นและนำเชื้อราแมลงบางชนิดเหล่านี้มาศึกษา พบว่า เชื้อราแมลงที่แยกเชื้อบริสุทธิ์ได้มีคุณสมบัติทางเภสัชวิทยาหลายประการที่เป็นประโยชน์ต่อมนุษย์ ส่วนในประเทศไทยโดยเฉพาะในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่ามีการค้นพบว่านจักจั่นอยู่ในหลายพื้นที่ โดยเชื้อราแมลงจากตัวอ่อนจักจั่นที่พบส่วนมากเป็นชนิด O. sobolifera (ภาพที่ 1) และ P. nipponicus (ภาพที่ 2)

page1

ภาพที่ 1 เชื้อราแมลง Ophiocordyceps sobolifera ที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

page2ภาพที่ 2 เชื้อราแมลง Polycephalomyces nipponicus ที่พบในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

 

สำหรับคุณสมบัติที่มีประโยชน์ของเชื้อราที่แยกได้จากตัวอ่อนจักจั่นทั้งสองชนิด พบว่า O. sobolifera มีคุณสมบัติในการสร้างสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อรา Colletotrichum spp. ที่เป็นสาเหตุของโรคแอนแทรกโนสในพริกได้ในสภาพห้องปฏิบัติการ (Jaihan et al., 2016) ขณะที่เชื้อราแมลง P. nipponicus มีคุณสมบัติในการสร้างสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สำคัญ เช่น    อะดีนีน (adenine), อะดีโนซีน (adenosine), สารประกอบฟีนอล (phenolic compound) และสารฟลาโว-นอยด์ (flavonoid) เป็นต้น โดยสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพสามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อแบคทีเรียที่ก่อให้เกิดโรคในระบบทางเดินอาหารหลายชนิด โดยอาศัยกลไกในการทำลายผนังเซลล์ของเชื้อแบคทีเรีย และทำให้เซลล์แบคทีเรียแตกและตายในที่สุด รวมถึงสามารถผลิตสารที่มีฤทธิ์ในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งเต้านมในสภาพห้องปฏิบัติการได้อีกด้วย (Sangdee et al., 2015, 2016) ส่วนการศึกษาประโยชน์ด้านอื่นๆ รวมถึงการนำไปใช้จริงยังอยู่ระหว่างการดำเนินการศึกษาวิจัย

อย่างไรก็ตามจากคุณสมบัติดังกล่าวข้างต้นแสดงให้เห็นว่าเชื้อราแมลงในตัวอ่อนจักจั่น หรือ ว่านจักจั่น มีประโยชน์และคุณสมบัติเหมาะที่จะนำมาศึกษาและพัฒนาต่อยอดทั้งทางด้านการแพทย์ เภสัชวิทยา และการเกษตร ต่อไปในอนาคต ผู้สนใจสามารถศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้จากบทความวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร:

 

 

Jaihan, P., K. Sangdee, A. Sangdee. (2016). Selection of entomopathogenic fungus for biological control of chili anthracnose disease caused by Colletotrichum spp. European Journal of Plant Pathology 146: 551-564.

Sangdee, K., W. Nakbanpote, A. Sangdee. (2015). Isolation of the entomopathogenic fungal strain Cod-MK1201 from a cicada nymph and assessment of its antibacterial activities. International Journal of Medicinal Mushrooms 17(1): 51-63.

Sangdee, K., P. Seephonkai, B. Buranrat, N. Surapong, A. Sangdee. (2016). Effects of ethyl acetate extracts from the Polycephalomyces nipponicus isolate Cod-MK1201 (Ascomycetes) against human pathogenic bacteria and a breast cancer cell line. International Journal of Medicinal Mushrooms 18(8): 733-743.

(Visited 282 times, 1 visits today)