เรียนรู้ฮีตเดือนสี่ (บุญผะเหวด)


เรียนรู้ฮีตเดือนสี่ (บุญผะเหวด)


คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ได้นำนิสิตทุกชั้นปีเข้าศึกษาองค์ความรู้และพัฒนาการของประเพณีบุญเดือนสี่ที่บ้านขามเฒ่า ต.ขามเฒ่า อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม ซึ่งเป็นประเพณีที่ชุมชนยึดถือสืบมาแต่บรรพชนและยังคงรักษาขนบประเพณีดั้งเดิมไว้ ซึ่งในวันที่ 18 เดือนมีนาคม พ.ศ.2560 หลังจากมีมีการเตรียมสถานที่เสร็จ ได้มีกิจกรรมแห่ผะเหวดเข้าเมือง โดยคณาจารย์และนิสิตได้แห่ขบวนผะเหวดร่วมกับชุมชน
 
ฮีตสิบสองคลองสิบสี่ บุญเดือนสี่ บุญผะเหวด เทศน์มหาชาติ ประเพณีความเชื่อของชาวอีสาน เป็นบุญประจำปี จัดขึ้นประมาณเดือนมีนาคม-เมษายนของทุกปี ถือเป็นบุญใหญ่ โดยส่วนมากจะทำติดต่อกันสองวัน คือ วันโฮมบุญและวันฟังเทศน์ วันโฮมบุญ ชุมชนจะร่วมมือร่วมใจกันเพื่อจัดเตรียมสถานที่ และเตรียมเครื่องสักการะ เครื่องฮ้อยเครื่องพันหรือเครื่องกิริยาบูชาคาถาพัน ประดับธงทิว ธงใหญ่และศาลสำหรับวางข้าวพันก้อนทั้งแปดทิศ เครื่องบูชากัณฑ์ทั้ง 13 กัณฑ์ 1,000 พระคาถา และเครื่องคาวหวานสำหรับผี เปรต และมาร และมีขบวนแห่ผะเหวดในช่วงบ่าย ส่วนวันฟังเทศน์มหาชาติทั้ง 13 กัณฑ์ คือ 1. ทศพร 19 พระคาถา 2. หิมพานต์ 134 พระคาถา 3. ทานกัณฑ์ 209 พระคาถา 4. วนปเวส 57 พระคาถา 5. ชูชก 79 พระคาถา 6. จุลพน 35 พระคาถา 7. มหาพน 80 พระคาถา 8. กุมาร 101 พระคาถา 9. มัทรี 90 พระคาถา 10. สักกบรรพ์ 43 พระคาถา 11. มหาราช 69 พระคาถา 12. ฉกษัตริย์ (หกกษัตริย์) 36 พระคาถา และ 13. นครกัณฑ์ 46 พระคาถา ที่มีความเชื่อว่าหากผู้ใดที่ฟังเทศน์มหาชาติทั้งครบทั้ง 13 กัณฑ์ภายในวันเดียว จะได้ไปเกิดในดินแดนพระศรีอริยเมตไตรย
นอกจากนั้น ขณะพระเทศน์จะมีขบวนกัณฑ์หลอน จากชุมชนแห่เข้ามาเป็นระยะ ตรงกับช่วงเวลาเทศน์กัณฑ์ไหนก็จะถวายกัณฑ์นั้นโดยไม่เจาะจง และขบวนกัณฑ์จอบ คือรอจังหวะที่พระที่ตนเองเคารพศรัทธาขึ้นเทศน์ถึงจะแห่เข้าไปถวาย
 
ประเพณีหรือบุญใหญ่ดังกล่าว ถือเป็นการได้ร่วมกันบริจาคทาน สละความโลภ ด้วยการเสียสละ เป็นวันเวลาที่ได้รวมญาติมิตรมาร่วมทำบุญทำกุศลร่วมกัน ดังปรากฏคำกล่าวสืบต่อกันมาเกี่ยวกับงานบุญนี้ว่า “กินข้าวปุ้น เอาบุญผะเหวด ฟังเทศน์มหาชาติ”
 
การลงพื้นที่เรียนรู้ร่วมในชุมชนของคณะวัฒนธรรมครั้งนี้ ถือเป็นการร่วมกิจกรรมอนุรักษ์และสืบสานศิลปวัฒนธรรมในชุมชน มีกระบวนการเรียนการสอนบูรณาการร่วมในพื้นที่ นอกเหนือจากที่ได้ศึกษาเรียนรู้ในตำราและครูบาอาจารย์ในชั้นเรียน ยังได้มีส่วนร่วมประเพณีตั้งแต่ขั้นเตรียม กระทั่งขั้นตอนสุดท้าย ขณะชุมชนก็ตะหนักถึงคุณค่าประเพณีภายในชุมชนของตนมากยิ่งขึ้น เป็นการสร้างความสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างสถาบันและชุมชนผ่านโครงการและกิจกรรม

 


โครงการศึกษาองค์ความรู้และพัฒนาการของประเพณีบุญผะเหวดชุมชนบ้านขามเฒ่า

: ทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม (มุ่งเป้า) มมส 2560

คณะวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ณ ชุมชนบ้านขามเฒ่า ต.ขามเฒ่า อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม


 

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *