โครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมต่อเนื่อง “ฮักแพงเบิ่งแงง ฮูปแต้มดงบัง (ต้นทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนตำบลดงบัง)”


โครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมต่อเนื่อง


……………………………………………………….

1. โครงการนำเสนอโปสเตอร์และบรรยายในงานประชุมวิชาการ มมส

2. โครงการฮีตเดือนสี่ประเพณีบุญผะเหวดเทศน์มหาชาติ

3. โครงการกลอนลำส่งเสริมสุขภาพชุมชนอย่างยั่งยืน

4. โครงการภูมิปัญญาอาหาร

5. โครงการฮูปแต้มดงบัง

……………………………………………………….

การขับเคลื่อนชุดโครงการหลักของพันธกิจด้านทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยมหาสารคาม อันประกอบด้วย 3 ชุดโครงการ คือ ชุดโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ชุดโครงการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมแบบมุ่งเป้า และชุดโครงการหนึ่งคณะหนึ่งศิลปวัฒนธรรม รวมทั้งสามชุดโครงการมีจำนวนโครงการแต่ละปีงบประมาณ คือ ปี 2560 จำนวน 31 โครงการ ปี 2561 จำนวน 37 โครงการ ปี 2562 จำนวน 35 ปี 2563 จำนวน 2 โครงการ (ปัญหาโรคระบาด “โควิด-19”) และปี 2564 จำนวน 8 โครงการ มีคณะหน่วยงานที่รับผิดชอบขับเคลื่อนโครงการด้านพื้นที่และด้านประเด็น ทำให้เกิดผลที่ชัดเจน สามารถต่อยอดประเด็นได้อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งสามารถมองเห็นการเปลี่ยนแปลงของแต่ละโครงการ ดังนี้

……………………………………………………….

5. โครงการฮักแพงเบิ่งแงง ฮูปแต้มดงบัง (ต้นทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนตำบลดงบัง)

หมู่บ้านดงบัง เป็นชุมชนที่โบราณสถานหรือศิลปวัฒนธรรมที่มีความโดดเด่น โดยเฉพาะภาพเขียนฝาผนังหรือฮูปแต้มที่อุโบสถวัดบ้านดงบังและวัดป่าเลไลยย์ ที่มีภาพเขียนที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาทั้งภายในและภายนอก วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ดำเนินโครงการมาตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2559 โดยอาศัยฮูปแต้มเป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมของชุมชนตำบลดงบัง โดยร่วมกับเครือข่ายหน่วยงานภายนอกและชุมชนตำบลดงบัง ด้วยกิจกรรม เช่น ประวัติศาสตร์บอกเล่าฉบับชุมชน อบรมยุวมัคคุเทศน์ บุญฮักแพงเบิ่งแงงฮูปแต้ม จัดตั้งศูนย์เรียนรู้ฮูปแต้มและภูมิปัญญาดงบัง และประเพณีวันฮักแพง เบิ่งแงงฮูปแต้มดงบัง และบุญผะเหวดเทศน์มหาชาติ โดยขับเคลื่อนมาทั้งหมด 4 ระยะ คือ ปี 2559 ชื่อ โครงการสานทุนวัฒนธรรมนำเศรษฐกิจสร้างสรรค์ผ่าน “ฮูปแต้มสารคาม” ปี 2560 ชื่อ โครงการสานทุนวัฒนธรรมฮูปแต้มสารคาม นำเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ระยะที่ 2 ปี 2561 ชื่อ โครงการสานทุนวัฒนธรรม ฮูปแต้ม สารคามนำเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ระยะที่ 3 และปี 2562 ชื่อ โครงการสานทุนวัฒนธรรม “ฮูปแต้มสารคาม” นำเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ระยะที่ 4: แหล่งเรียนรู้การจัดการทุนทางวัฒนธรรมสิมและฮูปแต้ม

โดยเริ่มจากระยะต้นน้ำ คือ “เสวนาแลกเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับแนวคิดเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ และวัฒนธรรมในสิมและฮูปแต้ม” โดยในงานได้มีพิธีลงนามบันทึกข้อตกลง (MOU) ว่าด้วยความร่วมมือการดำเนินโครงการบริการวิชาการหนึ่งคณะหนึ่งศิลปวัฒนธรรม ระหว่าง วิทยาลัยการเมืองการปกครอง องค์การบริหารส่วนตำบลดงบัง และ โรงเรียนดงบังพิสัยนวการนุสรณ์ โดย เพื่อเป็นเครือข่ายความร่วมมือในการปฏิบัติงานด้านการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม จากนั้นก็สานต่อระยะกลางน้ำ ด้วยกิจกรรมอบรมยุวมัคคุเทศก์ จุดมุ่งหมายในการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับคุณค่าทางวัฒนธรรมของสิมและฮูปแต้มในท้องถิ่น และส่งเสริมทักษะการประกอบอาชีพที่ช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในท้องถิ่น และระยะปลายน้ำ ด้วยงานออกร้านในรูปแบบของบูธภายใต้ธีม “SIM” เน้นการสื่อความถึงแนวคิดหลักของโครงการที่มุ่งส่งเสริม วิถีชีวิตที่ยั่งยืน (Sustainability – Sustainable Livelihood) โดยอาศัยทุนทางวัฒนธรรมจากภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน (Isan Local Wisdom) ภายใต้การจัดการโดยชาวบ้านในท้องถิ่น (Local People’s Management) ในลักษณะของการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโดยชุมชน โดยเริ่มจากการศึกษา แลกเปลี่ยน และบันทึกประวัติศาสตร์บอกเล่าฉบับชุมชน

ระยะกลางน้ำ มีการจัดตั้งคณะกรรมการและกองทุนเพื่อการขับเคลื่อนที่เป็นรูปธรรม คือ กองทุนอนุรักษ์และพัฒนาฮูปแต้มดงบัง คณะกรรมการและพัฒนาฮูปแต้มดงบัง เพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการกิจการของกองทุน อนุรักษ์และพัฒนาฮูปแต้ม และได้สร้างเครือข่ายการทำงาน (Network  Building) โดยได้ทำความร่วมมือกับองค์กรต่างๆ คือ 1. วัดป่าเลไลย์  โดย ท่านเจ้าอาวาส พระครูวุฒิธรรมวิสุท 2. วัดโพธาราม  โดยท่านเจ้าอาวาส ท่านพระครูถาวรโพธารักษ์ 3. องค์การบริหารส่วนตำบลดงบัง 4. โรงเรียนดงบังพิสัยนวการนุสรณ์ 5. โรงเรียนชุมชนบ้านดงบัง 6. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 7. ศูนย์เรียนรู้ฮูปแต้มและภูมิปัญาดงบัง และ 8. เครือข่ายสื่อศิลปวัฒนธรรมชุมชนอีสาน แผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สสส. (สำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพ)

ระยะปลายน้ำ มีกิจกรรมงานฮักแพงเบิ่งแงงฮูปแต้มดงบังขึ้นเป็นประจำทุกปี และเพื่อให้การดำเนินการเป็นไปด้วยความโปร่งใสและมีความยั่งยืน จึงเห็นพ้องกันก่อตั้ง คณะกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาฮูปแต้มดงบัง โดยการมีส่วยร่วมของทุกภาคส่วน พร้อมกันนี้ในการจัดกิจกรรม “ฮักแพงเบิ่งแงงฮูปแต้มดงบัง” โดยมีกิจกรรมย่อยมากมาย เช่น จัดงานในลักษณะงานวัด ประกอบด้วย การแสดง นิทรรศการผลิตภัณฑ์ต้นแบบจากฮูปแต้ม กิจกรรมการประกวดวาดภาพฮูปแต้ม การสาธิต การทำขนมจีน การทอผ้า หนังประโมทัย เวทีหมอลำและการแสดงต่างๆ ผ้าไหมและผลิตภัณฑ์ชุมชน การทอดผ้าป่าสมทบทุนกองทุนอนุรักษ์และพัฒนาฮูปแต้มดงบัง และเวทีรำวงย้อนยุค เพื่อเป็นการประชาสัมพันธ์มรดกชุมชนและเป็นพื้นที่ศึกษาเรียนรู้ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างชุมชน สถานศึกษา และหน่วยงานภาครัฐต่างๆ ให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ยังมีการประชาสัมพันธ์ศิลปวัฒนธรรมด้านอื่นๆ ให้เป็นที่รู้จัก อาทิ ภูมิปัญญาสมุนไพรชุมชน หนังประโมทัย

ด้านการเรียนการสอนนั้น วิทยาลัยการเมืองการปกครองได้บูรณาการรายวิชาการบริหารโครงการได้ให้นิสิตจัดทำโครงการธุรกิจเชิงสร้างสรรค์ นำ “ฮูปแต้ม” มาคิดสร้างสรรค์และทำเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบ ซึ่งนิสิตจะได้เรียนรู้การหา “ของดี” ที่มีอยู่ในทุนทางวัฒนธรรม พัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์ โดยการสืบค้นปรึกษาผู้รู้ อันได้แก่ ปราชญ์ นักออกแบบ ผู้ผลิต ผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จ ตลอดจนลูกค้ากลุ่มเป้าหมาย เพื่อเรียนรู้การทำธุรกิจ และการสร้างสินค้าในตรงกับความต้องการมากที่สุด โดยเอกลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ต้นแบบ ต้องเป็นสินค้าที่ “ขายได้” มี “คุณค่า” และมีการให้ “ความหมาย” เนื่องจากผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้ เป็นการใช้”วัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์” เรื่องราว (Story) จึงเป็นการเพิ่มการดึงดูดและมูลค่าเพิ่ม (Value Added) จากโครงการธุรกิจเชิงสร้างสรรค์ ไปออกบู๊ธแสดงและจำหน่าย สินค้า จำนวน 15 ซุ้ม และร่วมกันทอดผ้าป่าเพื่อสมทบกองทุนอนุรักษ์และพัฒนาฮูปแต้มดงบัง ในขณะเดียวกัน นิสิตที่เข้าร่วมกิจกรรมในโครงการได้สะท้อนผลการเรียนรู้ ภายหลังจากที่นิสิตได้ส่งผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ พบว่านิสิตหลายคนเกิดแรงบันดาลใจที่จะไปสืบค้น “ของดี” ที่มีอยู่ในชุมชนของตนเอง มีประกายความคิดที่จะใช้วัฒนธรรมในฐานะ “เครื่องมือ”การบริหารการพัฒนา นิสิตหลายคนค้นพบความสามารถเชิงหัตถกรรมและการจัดการของตน ซึ่งบอกเล่าว่าอาจจะนำไปใช้ในการประกอบอาชีพเสริม โครงการขับเคลื่อนดังกล่าวได้อาศัยองค์ความรู้ทางรัฐศาสตร์และรัฐประศาสตร์ เพื่อเป็นฐานรากสำคัญ และร่วมกับชาวชุมชนดงบัง เพื่อออกแบบการบริหารจัดการชุมชนที่มีทางทุนทางวัฒนธรรมที่สำคัญ คือ สิมและฮูปแต้ม ให้ชุมชนเกิด “ความตระหนัก” ถึงคุณค่าของของตนเอง อันจะนำมาซึ่ง “ความศรัทธาและความภาคภูมิใจ” ในถิ่นฐานบ้านเกิด และเป็นฐานรากที่ดีของสังคมไทย


500001 500002 500003 500004 500005 500006 500007 500008 500009 500010 500011 500012 500013 500014 500015 500016 500017 500018 500019 500020 500021 500022 500023 500024 500025 500026 500027 500028

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *